Ook schoolleiders moeten kunnen leren

Wie denkt dat schoolleiders vooral ‘instappen en het doen’, doet de werkelijkheid tekort, vindt Marit van Daal, afdelingsleider vwo bovenbouw op het Vituscollege. In de praktijk is de eerste periode als schoolleider vaak juist complex. “Je krijgt veel verantwoordelijkheid, maar niet alles staat ergens beschreven. Hoe neem je je plek in, zeker als je eerst collega was? Dat is echt een zoektocht.” Daarom coacht Marit beginnende schoolleiders.

Marit weet waar ze het over heeft. Al 26 jaar werkt ze in het onderwijs, in verschillende rollen en op verschillende scholen. Ze komt uit een echte onderwijsfamilie; haar vader was schoolleider in Deventer en inspireerde haar al vroeg. “Hij kwam altijd thuis met verhalen over school. Daardoor wist ik eigenlijk al jong: dit wil ik ook.”

Toch liep haar route niet rechtlijnig. Ze studeerde Nederlands, werkte als docent en maakte daarna verschillende stappen in het onderwijs, van teamleider tot conrector en uiteindelijk onderwijsmanager in het hbo. “Ik dacht ooit: voor mijn veertigste wil ik rector zijn”, vertelt ze lachend. “Dat is niet helemaal zo gegaan, ook omdat ik het leuk vind de spin het web te zijn..”

De afgelopen jaren is Marit steeds meer betrokken geraakt bij de ontwikkeling van schoolleiders in Nederland. Via de VO-academie, de VO-raad en het platform Schoolleiders VO werkte ze aan professionalisering van de beroepsgroep. Die lijn trok zich door in haar deelname aan een landelijke denktank rond startende schoolleiders. “Daarin spraken we veel over begeleiding, tijd en iemand hebben om mee te sparren. Eigenlijk precies zoals we dat bij leerlingen en docenten op school ook willen: die laat je ook niet in hun eentje zwemmen.”

In de denktank werkte ze aan een handreiking en een kalender met tips en tops die startende schoolleiders moet ondersteunen in hun eerste jaren. Daarbij gaat het niet alleen om praktische informatie, maar ook om erkenning van de complexiteit van de rol. “Veel schoolleiders starten met het idee dat ze het gewoon moeten kunnen. Maar de werkelijkheid is dat je in een compleet nieuwe positie stapt.”

Volgens Marit is een goede start cruciaal. “We zien dat een deel van de startende schoolleiders binnen twee jaar weer stopt, of uitvalt. Dat zegt iets over hoe belangrijk begeleiding is.” Die begeleiding begint volgens haar bij erkenning: ruimte om te leren, een netwerk om op terug te vallen en iemand die kan meedenken. “Goede schoolleiders maken echt verschil. In de sfeer van de school, in hoe collega’s werken en uiteindelijk ook in hoe leerlingen les krijgen. Daarom is het belangrijk dat ze in het begin de juiste ondersteuning krijgen.”

Niet alleen op het Vituscollege, ook op het MLGM ziet ze hoe belangrijk dat is. De school groeit, dus er is ook ruimte voor nieuwe schoolleiders. Die worden daar niet zomaar losgelaten. “Net als op het Vitus geldt daar: je hoeft het niet alleen te doen.” Voor Marit is dat misschien wel de belangrijkste conclusie van haar loopbaan tot nu toe. “Leren doe je nooit alleen. En dat zou ook voor schoolleiders vanzelfsprekend moeten zijn.”